Hộ chiếu phổ thông của công dân Việt Nam hiện không gia hạn được: khi cuốn cũ hết hạn, sắp hết hạn, hết trang hay hư hỏng, bạn làm thủ tục cấp hộ chiếu mới, và cuốn mới có thời hạn tính lại từ ngày cấp. Người từ 14 tuổi trở lên nhận cuốn có hạn mười năm, trẻ chưa đủ 14 tuổi nhận cuốn năm năm, theo Luật Xuất cảnh, nhập cảnh của công dân Việt Nam năm 2019 và các lần sửa đổi sau đó.
Vì vậy cụm từ "gia hạn hộ chiếu" mà nhiều người vẫn gõ thực chất là "làm lại hộ chiếu". Hồ sơ gần giống lần đầu nhưng nhẹ hơn: tờ khai, ảnh chân dung, thẻ căn cước, cuốn hộ chiếu đang có, lệ phí theo biểu hiện hành. Bạn có thể nộp trực tuyến hoặc tới cơ quan quản lý xuất nhập cảnh. Phần dưới đi từ lý do, mốc nên làm, giấy cần mang tới cách kiểm cuốn mới khi cầm trên tay.
Vì sao hộ chiếu phổ thông không còn được gia hạn
Ở thời kỳ trước, một số loại hộ chiếu có thời hạn ngắn từng được gia hạn một lần bằng cách đóng dấu, ghi thêm hạn mới vào trang trong. Cách đó tiện cho người dùng nhưng tạo ra những cuốn sổ có hai, ba lớp hạn, khó kiểm với hệ thống tự động ở cửa khẩu và dễ bị lợi dụng sửa chữa. Luật Xuất cảnh, nhập cảnh của công dân Việt Nam năm 2019 bỏ hẳn cơ chế này: hộ chiếu phổ thông cấp cho người từ đủ 14 tuổi có thời hạn mười năm, cho người chưa đủ 14 tuổi có thời hạn năm năm, và đều ghi rõ là không gia hạn.
Hệ quả thực tế rất đơn giản. Mỗi cuốn hộ chiếu là một tài liệu khép kín, có một ngày cấp và một ngày hết hạn in ở trang nhân thân. Khi cuốn đó không còn dùng được, bạn không mang đi "đóng thêm hạn" mà đề nghị cấp cuốn mới với số hộ chiếu mới. Dữ liệu nhân thân của bạn đã có trong hệ thống từ lần cấp trước, nên thủ tục lần sau thường nhanh hơn, ít giấy hơn lần đầu.
Cũng vì không gia hạn nên đừng tin lời chào "gia hạn hộ chiếu lấy ngay trong ngày không cần nộp hồ sơ". Không có thủ tục nào như vậy. Mọi cuốn mới đều phải qua tờ khai, ảnh, đối chiếu nhân thân và thời gian xử lý theo luật. Riêng hộ chiếu cấp theo thủ tục rút gọn, dùng cho một số trường hợp đặc biệt ở nước ngoài, có thời hạn ngắn và cũng không gia hạn.
Những trường hợp phải làm cuốn mới
Không chỉ ngày hết hạn mới buộc bạn làm lại. Bảng dưới gom các tình huống hay gặp, kèm việc nên làm ngay để không bị kẹt khi sắp đi.
| Tình huống | Còn dùng cuốn cũ được không | Việc nên làm |
|---|---|---|
| Đã quá ngày hết hạn in trên trang nhân thân | Không, cuốn này hết giá trị | Nộp đề nghị cấp mới, mang theo cuốn cũ để đối chiếu |
| Còn dưới một năm là hết hạn và sắp có chuyến đi | Còn dùng trong nước, nhưng nhiều nước đến từ chối | Làm cuốn mới trước khi xin thị thực |
| Hết trang trống cho dấu và thị thực | Còn giá trị nhưng không đóng thêm dấu được | Cấp mới, nộp lại cuốn cũ còn hạn |
| Rách, ướt, bong trang, hỏng chip | Có thể bị từ chối ở cửa khẩu | Cấp mới, mang cuốn hỏng theo |
| Thay đổi họ tên, ngày sinh, giới tính đã được cơ quan hộ tịch ghi nhận | Thông tin trên cuốn cũ không còn khớp | Cấp mới theo thông tin đã cập nhật |
| Mất hoặc bị lấy cắp | Phải báo mất để huỷ giá trị | Trình báo mất trước, sau đó đề nghị cấp mới |
Với trường hợp mất, thứ tự quan trọng: báo mất trước để cuốn cũ bị huỷ giá trị, tránh người khác dùng vào việc xấu, rồi mới làm cuốn mới. Hai việc có thể làm liền nhau trong cùng một lần đến cơ quan xuất nhập cảnh.
Giấy tờ cần chuẩn bị cho lần làm lại
Danh sách dưới đây là bộ giấy thường được yêu cầu cho người từ 14 tuổi trở lên làm lại hộ chiếu phổ thông trong nước. Thành phần cụ thể có thể thay đổi theo hướng dẫn mới, vì vậy trước khi đi bạn nên mở trang thủ tục trên Cổng Dịch vụ công để đối chiếu.
- Tờ khai đề nghị cấp hộ chiếu theo mẫu hiện hành: điền trực tuyến hoặc điền giấy, ký tên, ghi đúng như trên thẻ căn cước.
- Ảnh chân dung mới chụp, nền trắng, nhìn thẳng, đầu để trần, không đeo kính; nhiều nơi chụp ảnh trực tiếp khi nộp nên bạn hỏi trước để khỏi chụp thừa.
- Thẻ căn cước hoặc căn cước công dân còn hạn để đối chiếu nhân thân; nếu thẻ cũng sắp hết hạn, nên đổi thẻ trước rồi mới làm hộ chiếu.
- Cuốn hộ chiếu đang có, kể cả khi đã hết hạn; cuốn còn hạn sẽ phải nộp lại để huỷ giá trị.
- Lệ phí theo biểu hiện hành, xem mức đang áp dụng trên Cổng Dịch vụ công; nộp trực tuyến thì thanh toán ngay trên cổng.
- Trường hợp riêng: người đã đổi họ tên mang giấy tờ hộ tịch ghi nhận thay đổi; người được giám hộ mang giấy tờ về giám hộ.
Mẹo nhỏ: chụp lại trang nhân thân của cuốn cũ bằng điện thoại trước khi nộp. Số hộ chiếu cũ, ngày cấp cũ thỉnh thoảng được hỏi khi bạn xin thị thực hoặc khai hồ sơ du học, và cuốn cũ có thể bị giữ lại nếu còn hạn.
Nộp ở đâu: trực tuyến hay tới tận nơi
Nộp trực tuyến. Người có tài khoản định danh điện tử mức 2 trên ứng dụng VNeID có thể đề nghị cấp hộ chiếu trên Cổng Dịch vụ công quốc gia hoặc cổng dịch vụ công của Bộ Công an: điền tờ khai, tải ảnh, chọn nơi nhận, thanh toán lệ phí. Cách này hợp với người bận, không muốn xếp hàng, và cuốn mới có thể gửi về qua bưu chính.
Nộp trực tiếp. Bạn mang hồ sơ tới phòng quản lý xuất nhập cảnh thuộc công an cấp tỉnh hoặc Cục Quản lý xuất nhập cảnh. Sau sắp xếp còn 34 tỉnh thành, nơi tiếp nhận tính theo tỉnh mới; một số địa phương bố trí thêm điểm tiếp nhận, nên hỏi trước giờ làm việc và nơi gần nhất.
Chọn cách nào. Hồ sơ đơn giản, ảnh chụp đạt chuẩn, thông tin khớp với dữ liệu dân cư thì trực tuyến nhanh và đỡ đi lại. Hồ sơ có điểm cần giải thích, chẳng hạn từng đổi họ tên, cuốn cũ bị hỏng nặng, cần làm gấp, thì tới thẳng nơi tiếp nhận để cán bộ xem giấy gốc và chỉ ngay chỗ thiếu.
Thời gian xử lý. Luật quy định thời hạn giải quyết tính bằng ngày làm việc, khoảng hơn một tuần với hồ sơ hợp lệ, chưa kể ngày gửi bưu chính. Ngày trả ghi trên phiếu hẹn hoặc thông báo trên cổng mới là mốc bạn dựa vào để lên kế hoạch.
Khi cầm cuốn mới: kiểm tra trước khi rời quầy
Lỗi in ấn hiếm nhưng có. Phát hiện tại chỗ thì sửa nhanh; phát hiện ở sân bay thì đã muộn. Khi nhận cuốn mới, dù tại quầy hay từ người giao bưu chính, bạn kiểm theo thứ tự sau.
- Họ tên, ngày sinh, giới tính trùng khớp từng chữ với thẻ căn cước, kể cả dấu và khoảng cách giữa các tên.
- Số định danh cá nhân in trên hộ chiếu đúng với số trên thẻ căn cước.
- Ngày cấp và ngày hết hạn: cuốn của người từ 14 tuổi phải cách nhau đúng mười năm.
- Ảnh in rõ, không lệch, không mờ; với cuốn có chip, bìa không cong vênh.
- Ký vào ô chữ ký nếu cuốn yêu cầu, dùng bút mực đen hoặc xanh, nét giống chữ ký trên tờ khai.
- Nếu cuốn cũ còn hạn được trả lại sau khi huỷ giá trị, kiểm xem đã có dấu huỷ hoặc góc bị cắt chưa.
- Ghi ngày hết hạn của cuốn mới vào lịch nhắc của gia đình, nhắc trước ít nhất một năm.
Thấy sai một chữ trong họ tên cũng nên báo ngay. Một chữ lệch giữa hộ chiếu và vé máy bay, hồ sơ thị thực, giấy tờ học tập ở nước ngoài có thể khiến bạn bị hỏi đi hỏi lại hoặc bị từ chối.
Những nhầm lẫn hay gặp khi đi "gia hạn"
Mang cuốn cũ đi xin đóng thêm hạn. Không nơi nào làm việc này. Đi tay không về chỉ mất một buổi; hãy mang đủ bộ giấy để làm cuốn mới luôn.
Nghĩ cuốn mới giữ số cũ. Mỗi cuốn có số riêng. Mọi giấy tờ, vé, hồ sơ thị thực sau ngày nhận phải dùng số mới; các đặt chỗ làm từ trước nên cập nhật lại.
Để thẻ căn cước hết hạn rồi mới làm hộ chiếu. Thẻ quá hạn làm khâu đối chiếu nhân thân trục trặc, hồ sơ trực tuyến cũng khó qua. Thứ tự hợp lý là đổi thẻ trước, hộ chiếu sau.
Chờ tới sát ngày đi mới làm. Mùa hè và trước Tết lượng hồ sơ tăng mạnh. Hộ chiếu có thể về đúng hẹn nhưng việc xin thị thực phía sau thì không chờ ai.
Tin vào người nhận "làm nhanh" bên ngoài. Không ai làm thay được bước chụp ảnh, đối chiếu nhân thân của bạn. Người hứa làm nhanh thường thu tiền rồi cũng nộp hồ sơ như mọi người, có khi còn giữ giấy gốc của bạn.
Khai địa chỉ theo trí nhớ cũ. Sau sắp xếp đơn vị hành chính, tên xã, tên tỉnh nơi bạn ở có thể đã đổi. Tờ khai nên ghi đúng như dữ liệu đang hiển thị trên ứng dụng VNeID để khâu đối chiếu không bị vướng.
Câu hỏi thường gặp
Hộ chiếu hết hạn rồi có gia hạn thêm được không?
Không. Hộ chiếu phổ thông theo luật hiện hành không gia hạn. Khi hết hạn, bạn làm thủ tục cấp hộ chiếu mới, cuốn mới có số mới và thời hạn tính lại từ ngày cấp.
Làm lại hộ chiếu có phải nộp cuốn cũ không?
Nên mang cuốn cũ theo trong mọi trường hợp. Cuốn còn hạn sẽ phải nộp lại để huỷ giá trị, sau đó có thể được trả lại cho bạn giữ; cuốn đã hết hạn dùng để đối chiếu thông tin.
Hộ chiếu mới có thời hạn bao lâu?
Người từ đủ 14 tuổi nhận cuốn có thời hạn mười năm, trẻ chưa đủ 14 tuổi nhận cuốn năm năm. Thời hạn tính từ ngày cấp cuốn mới, không cộng phần còn lại của cuốn cũ.
Làm lại hộ chiếu mất bao lâu?
Với hồ sơ hợp lệ, luật quy định thời hạn giải quyết khoảng hơn một tuần làm việc. Ngày chính xác xem trên phiếu hẹn hoặc thông báo của cổng, cộng thêm vài ngày nếu nhận qua bưu chính.
Lệ phí làm lại hộ chiếu là bao nhiêu?
Lệ phí do biểu phí hiện hành quy định và có thể thay đổi theo thời kỳ, khác nhau giữa cuốn có chip và không chip. Bạn xem mức đang áp dụng trên trang thủ tục của Cổng Dịch vụ công trước khi nộp.
Sau sáp nhập tỉnh thì nộp hồ sơ hộ chiếu ở đâu?
Bạn nộp tại phòng quản lý xuất nhập cảnh thuộc công an tỉnh, thành phố theo đơn vị hành chính mới, tại Cục Quản lý xuất nhập cảnh, hoặc nộp trực tuyến. Nên hỏi trước địa điểm và giờ tiếp nhận vì một số nơi đã thay đổi.