Khi làm hộ chiếu mới, cuốn cũ còn hạn phải nộp lại để cơ quan cấp huỷ giá trị, thường bằng cách cắt góc hoặc đóng dấu huỷ, rồi có thể trả lại cho bạn giữ; cuốn đã hết hạn thì tự nó không còn giá trị đi lại, bạn mang theo để đối chiếu và thường được giữ lại. Cuốn đã huỷ không dùng để xuất nhập cảnh được nữa, nhưng vẫn có ích như một bản ghi lịch sử đi lại.
Nhiều người băn khoăn nên vứt đi hay giữ, giữ thì cất ở đâu, cắt góc rồi có còn chứng minh được gì không, và mang nhầm cuốn cũ ra sân bay thì sao. Phần dưới trả lời lần lượt.
Cuốn cũ ở từng tình huống
Số phận của cuốn cũ phụ thuộc vào việc nó còn hạn hay không lúc bạn làm cuốn mới, và lý do làm mới.
| Tình huống của cuốn cũ | Phải làm gì khi làm cuốn mới | Sau đó |
|---|---|---|
| Đã hết hạn | Mang theo để đối chiếu thông tin | Thường được giữ lại, không còn giá trị đi lại |
| Còn hạn, làm mới vì hết trang | Nộp lại để huỷ giá trị | Đề nghị được trả lại nếu muốn giữ |
| Còn hạn, làm mới vì hư hỏng | Nộp cuốn hỏng | Cơ quan cấp xử lý theo quy định |
| Còn hạn, làm mới vì thay đổi họ tên | Nộp lại để huỷ giá trị | Giữ cùng giấy tờ chứng minh việc thay đổi |
| Đã báo mất rồi tìm lại được | Không dùng cuốn đó nữa | Cuốn đã báo mất bị huỷ giá trị, hỏi nơi cấp cách xử lý |
Trường hợp tìm lại cuốn đã báo mất là chỗ hay gây nhầm lẫn nhất. Một khi đã trình báo mất, cuốn đó bị đánh dấu trong hệ thống, mang ra cửa khẩu có thể bị giữ lại để xác minh. Đừng dùng lại dù trông vẫn nguyên vẹn.
Cắt góc, đóng dấu huỷ nghĩa là gì
Khi cơ quan cấp huỷ giá trị một cuốn hộ chiếu, họ làm cho cuốn đó nhìn vào là biết không còn dùng được. Cách thường thấy là cắt một góc bìa và các trang, hoặc đục lỗ, hoặc đóng dấu huỷ lên trang nhân thân. Với cuốn có chip, việc huỷ còn nhằm vô hiệu hoá chip để máy đọc không chấp nhận.
Dấu hiệu huỷ có tác dụng với mọi bên: nhân viên hãng bay, cán bộ cửa khẩu, cơ quan lãnh sự nước ngoài. Ai nhìn thấy góc bị cắt cũng hiểu cuốn này chỉ còn giá trị tham khảo. Nó cũng ngăn người khác nhặt được cuốn cũ của bạn rồi lợi dụng.
Có người lo cắt góc làm mất luôn thị thực còn hạn trong đó. Thực tế, cán bộ thường cắt ở góc không chạm vào trang dán thị thực, và bạn nên báo trước là trong cuốn có thị thực còn dùng. Sau khi nhận lại, mở ngay trang thị thực để kiểm. Việc thị thực đó còn dùng kèm cuốn mới được không là chuyện của nước cấp thị thực, phải hỏi họ.
Không tự cắt góc hộ chiếu ở nhà. Cuốn tự cắt không có giá trị của việc huỷ chính thức, và nếu sau đó bạn cần nộp cuốn còn hạn để làm mới, cuốn bị cắt dở có thể khiến hồ sơ phải giải trình thêm.
Vì sao nên giữ lại cuốn cũ
Bằng chứng lịch sử đi lại. Một số hồ sơ xin thị thực hỏi về các chuyến đi những năm gần đây, có nơi đề nghị nộp bản chụp các trang dấu trong hộ chiếu cũ. Cuốn cũ giúp bạn kê đúng ngày, đúng nước.
Thị thực còn hiệu lực. Nếu nước cấp thị thực cho dùng tiếp, cuốn cũ là nơi chứa tờ thị thực đó, phải mang theo cùng cuốn mới mỗi lần đi.
Hồ sơ cư trú, quốc tịch ở nước ngoài. Người định cư hay xin thường trú ở nước ngoài thường phải kê thời gian có mặt và vắng mặt ở nước đó; dấu xuất nhập cảnh là dữ liệu tham khảo quan trọng.
Đối chiếu thông tin cũ. Khi có việc cần chứng minh số hộ chiếu đã dùng ở một thời điểm, chẳng hạn hồ sơ học tập, hợp đồng cũ, hay tài khoản ở nước ngoài, cuốn cũ là bằng chứng gọn nhất.
Giá trị kỷ niệm. Với nhiều gia đình, hộ chiếu đầu tiên của con hay cuốn đi du học của bố mẹ là kỷ vật. Giữ lại không tốn gì, miễn cất đúng cách.
Cất giữ cuốn cũ cho gọn và an toàn
Cuốn cũ không còn giá trị đi lại nhưng vẫn chứa đầy đủ thông tin cá nhân. Cất đúng cách để vừa dùng được khi cần, vừa không bị lộ.
- Gom mọi cuốn cũ của từng người vào một phong bì hoặc túi riêng, ghi tên người và khoảng năm sử dụng ở mặt ngoài phong bì.
- Xếp các cuốn theo thứ tự thời gian, cuốn mới nhất ở trên.
- Cất trong hộp hồ sơ gia đình ở chỗ khô ráo, tránh xa nguồn nhiệt và nơi ẩm thấp.
- Chụp trang nhân thân và các trang có thị thực, dấu của từng cuốn, lưu vào thư mục riêng trên máy hoặc bộ nhớ đám mây có khoá.
- Không để cuốn cũ chung ngăn với cuốn đang dùng, tránh nhầm khi vội ra sân bay.
- Nếu cuốn cũ có thị thực còn dùng, để cuốn đó cùng túi với cuốn mới cho tới khi thị thực hết hạn.
Một hộp hồ sơ gọn gàng tiết kiệm rất nhiều thời gian khi cần khai lịch sử đi lại. Tìm trong hộp năm phút, thay vì lục cả nhà một buổi tối.
Dùng cuốn cũ để kê lịch sử đi lại khi xin thị thực
Nhiều tờ khai thị thực hỏi các chuyến đi nước ngoài trong một số năm gần đây. Kê sai ngày hay quên một chuyến không hẳn bị từ chối, nhưng tạo điểm vênh khi cán bộ đối chiếu. Cuốn cũ giúp bạn kê chính xác.
- Lấy mọi cuốn cũ trong khoảng thời gian tờ khai hỏi, xếp theo thứ tự thời gian.
- Lật từng trang, ghi ra giấy hay bảng tính: nước đến, ngày nhập cảnh, ngày xuất cảnh theo dấu.
- Với chuyến qua cửa tự động không có dấu, tra lại vé điện tử hoặc thư xác nhận chuyến bay trong hộp thư để điền.
- Đối chiếu với các thị thực đã được cấp trong cùng thời gian, ghi số thị thực nếu tờ khai hỏi.
- Chụp các trang dấu liên quan, sẵn sàng nộp nếu được yêu cầu.
Làm bảng này một lần rồi cập nhật sau mỗi chuyến, lần xin thị thực sau chỉ cần chép lại. Người hay đi sẽ thấy đây là việc tiết kiệm thời gian nhất trong cả bộ hồ sơ.
Ví dụ: gia đình bốn người và một hộp hồ sơ
Nhà anh Phúc có bốn người, tổng cộng chín cuốn hộ chiếu qua các năm: hai vợ chồng mỗi người ba cuốn, hai con mỗi bé một hoặc hai cuốn trẻ em. Trước đây chúng nằm rải rác trong ngăn kéo bàn, tủ quần áo, túi du lịch. Lần xin thị thực cho cả nhà, anh mất gần một buổi tối chỉ để tìm và xếp lại.
Sau lần đó, anh mua bốn phong bì giấy cứng, mỗi người một phong bì, ghi tên và năm sinh. Cuốn cũ của ai vào phong bì người đó, cuốn mới nhất ở trên. Bốn phong bì đặt chung trong một hộp hồ sơ có nắp, cất trên kệ cao trong phòng ngủ. Cuốn đang dùng của cả nhà thì để trong một túi khoá kéo riêng ở ngăn tủ gần cửa, cạnh túi đi đường.
Anh cũng chụp trang nhân thân của mọi cuốn, lưu theo tên từng người trong thư mục gia đình trên điện thoại. Lần sau, việc tìm thông tin cũ chỉ mất vài phút, và không còn chuyện cầm nhầm cuốn cũ ra sân bay.
Nếu muốn bỏ hẳn cuốn cũ
Không có quy định bắt buộc bạn phải giữ cuốn đã hết giá trị. Nếu quyết định bỏ, hãy làm cho thông tin không thể bị khai thác. Cắt nhỏ trang nhân thân thành nhiều mảnh, bỏ riêng các mảnh ở những lần khác nhau. Với cuốn có chip, cắt qua vị trí chip để chắc chắn không đọc được nữa. Việc này khác với việc tự cắt góc một cuốn còn hạn: ở đây cuốn đã bị huỷ giá trị chính thức hoặc đã hết hạn.
Trước khi bỏ, chụp lại trang nhân thân và các trang có dấu để lưu, phòng khi cần khai lịch sử đi lại. Hỏi thêm người trong nhà, nhất là với hộ chiếu của cha mẹ lớn tuổi; nhiều người muốn giữ làm kỷ niệm mà ngại nói.
Không bán, không cho, không đưa cuốn cũ cho người lạ dù họ nói chỉ để làm mẫu hay sưu tầm. Thông tin trên đó vẫn đủ để kẻ xấu dựng hồ sơ giả mạo nhân thân của bạn.
Mang nhầm cuốn cũ ra sân bay
Chuyện này xảy ra thường hơn bạn nghĩ, nhất là với gia đình có nhiều cuốn để chung một ngăn. Cuốn cũ đã hết hạn hoặc bị cắt góc sẽ bị từ chối ngay ở quầy làm thủ tục, và vé đặt bằng số hộ chiếu mới cũng không khớp với cuốn bạn đang cầm.
Nếu phát hiện sớm và nhà ở gần, cách duy nhất là quay về lấy cuốn đúng hoặc nhờ người nhà mang ra. Hỏi hãng bay về giờ đóng quầy và khả năng đổi chuyến nếu không kịp. Không có giấy tờ nào thay thế được hộ chiếu còn hạn cho chuyến bay quốc tế.
Để không lặp lại, tách hẳn chỗ cất: cuốn đang dùng ở túi đi đường hoặc ngăn riêng, cuốn cũ trong hộp hồ sơ. Đêm trước chuyến bay, mở từng cuốn sẽ mang theo, nhìn ngày hết hạn và góc bìa. Kiểm mất một phút nhưng cứu được cả chuyến đi.
Câu hỏi thường gặp
Làm hộ chiếu mới có phải nộp lại hộ chiếu cũ không?
Cuốn còn hạn phải nộp lại để huỷ giá trị. Cuốn đã hết hạn bạn mang theo để đối chiếu thông tin. Trong cả hai trường hợp, bạn có thể đề nghị được giữ lại cuốn cũ sau khi đã huỷ.
Hộ chiếu bị cắt góc có còn dùng được không?
Không. Cắt góc là dấu hiệu cuốn hộ chiếu đã bị huỷ giá trị, không dùng để xuất nhập cảnh được nữa. Cuốn đó chỉ còn giá trị tham khảo về lịch sử đi lại và có thể chứa thị thực cũ.
Có nên giữ hộ chiếu cũ không?
Nên giữ, vì cuốn cũ là bằng chứng lịch sử đi lại khi xin thị thực, xin cư trú ở nước ngoài, và có thể chứa thị thực còn hiệu lực. Cất trong hộp hồ sơ gia đình, chụp lại các trang quan trọng.
Tự cắt góc hộ chiếu cũ ở nhà được không?
Không nên với cuốn còn hạn, vì việc huỷ giá trị do cơ quan cấp thực hiện. Với cuốn đã hết hạn hoặc đã bị huỷ chính thức mà bạn muốn bỏ, hãy cắt nhỏ trang nhân thân và vị trí chip.
Tìm lại được hộ chiếu đã báo mất thì dùng tiếp được không?
Không. Cuốn đã trình báo mất bị huỷ giá trị trong hệ thống, mang ra cửa khẩu có thể bị giữ để xác minh. Hỏi nơi cấp cách xử lý cuốn tìm lại và dùng cuốn mới.
Hộ chiếu cũ hết hạn có cần mang khi làm cuốn mới không?
Nên mang theo. Cuốn cũ giúp đối chiếu số hộ chiếu, ngày cấp và thông tin nhân thân, nhất là khi tờ khai hỏi về hộ chiếu đã cấp gần nhất.