KeoDai.comKéo Dài
Căn cước đến tuổi đổi

Làm căn cước cho cha mẹ già, đi lại khó: đề nghị làm tại nhà và chuẩn bị gì

Cha mẹ già yếu, nằm một chỗ vẫn làm được căn cước: luật cho phép cơ quan công an làm thủ tục tại chỗ ở khi cần thiết. Cách đề nghị, chuẩn bị nhà và giấy tờ.

Two uniformed officers seen from behind setting up a small tripod camera and a plain light backdrop in a modest Vietnamese living room, elderly woman resting in a wheelchair nearby, soft window light

Cha mẹ già yếu, bệnh nặng hay không tự đi được vẫn làm được thẻ căn cước mà không phải khiêng ra trụ sở: Luật Căn cước năm 2023 cho phép cơ quan quản lý căn cước, trong trường hợp cần thiết, tổ chức làm thủ tục tại chỗ ở của công dân. Người nhà liên hệ công an cấp xã nơi cha mẹ ở, trình bày tình trạng sức khoẻ, hẹn ngày; cán bộ mang thiết bị tới chụp ảnh và thu sinh trắc học tại nhà.

Bài này dành cho người con đang lo giấy tờ cho cha mẹ: khi nào nên đề nghị làm tại nhà, cách đề nghị cho rõ, chuẩn bị nhà cửa và giấy tờ trước buổi hẹn, những khó khăn thường gặp khi thu vân tay, chụp ảnh người cao tuổi, và trường hợp cha mẹ không còn tự ký, tự trả lời được. Cách tổ chức cụ thể mỗi địa phương một khác, nên luôn hỏi trước công an cấp xã.

Khi nào nên đề nghị làm tại nhà

Làm tại nhà không phải dịch vụ ai cũng xin được; luật dùng chữ "trường hợp cần thiết", và cán bộ sẽ cân nhắc theo tình trạng thật. Những trường hợp thường được chấp nhận là người cao tuổi yếu không đi lại được, người đang nằm liệt giường, người bệnh nặng điều trị tại nhà, người khuyết tật vận động hoặc khuyết tật nặng, người vừa phẫu thuật chưa thể di chuyển.

Nếu cha mẹ vẫn đi lại được với sự hỗ trợ, ví dụ ngồi xe lăn, đi xe ô tô được một đoạn ngắn, thì cách nhanh hơn thường là đưa ra nơi tiếp nhận vào giờ vắng và báo trước để được ưu tiên. Nhiều trụ sở có lối đi cho xe lăn và cán bộ quen hỗ trợ người già. Đề nghị làm tại nhà phụ thuộc vào lịch của cán bộ và thiết bị, nên có khi phải chờ lâu hơn.

Cũng nên phân biệt với việc làm thủ tục tại khu dân cư: một số nơi tổ chức các đợt làm thủ tục lưu động ở nhà văn hoá thôn, tổ dân phố, viện dưỡng lão hay bệnh viện. Nếu cha mẹ ở gần điểm đó và ra được, đó là lựa chọn nhẹ nhàng. Hỏi công an cấp xã xem trong tháng có đợt nào không.

Cách đề nghị cho rõ ràng, được hẹn sớm

Đề nghị càng rõ, cán bộ càng dễ sắp xếp. Người con có thể làm như sau, kể cả khi đang ở xa và nhờ người thân ở quê đi thay một phần:

  1. Liên hệ trực tiếp công an cấp xã nơi cha mẹ đang ở, hoặc tới trụ sở trình bày. Sau sáp nhập không còn cấp huyện, nên đầu mối gần nhất là công an xã, phường, đặc khu.
  2. Nói rõ: họ tên, năm sinh của cha mẹ; loại việc (làm thẻ lần đầu, đổi do đến tuổi, cấp lại do mất); tình trạng sức khoẻ khiến không thể tới trụ sở.
  3. Chuẩn bị giấy tờ cho thấy tình trạng sức khoẻ nếu có: giấy ra viện, sổ khám bệnh, giấy xác nhận khuyết tật. Không bắt buộc ở mọi nơi nhưng giúp đề nghị được xem xét nhanh.
  4. Hỏi rõ cán bộ: cần chuẩn bị giấy tờ gì, có cần người nhà có mặt không, lệ phí theo biểu hiện hành nộp bằng cách nào.
  5. Thống nhất ngày giờ, và để lại cách liên lạc với người sẽ có mặt tại nhà hôm đó.
  6. Trước ngày hẹn một hôm, gọi hoặc nhắn xác nhận lại, vì lịch cán bộ có thể thay đổi theo việc đột xuất.

Giữ thái độ hợp tác, nói rõ hoàn cảnh. Cán bộ phải sắp xếp thiết bị và người cho một hồ sơ đơn lẻ, nên chuẩn bị sẵn sàng là cách tốt nhất để buổi làm diễn ra trong vòng nửa tiếng.

Chuẩn bị nhà và người trước buổi hẹn

Chụp ảnh chân dung và thu vân tay ở nhà khó hơn ở trụ sở vì thiếu phông nền, ánh sáng chuẩn. Vài việc nhỏ giúp cán bộ làm nhanh và ảnh đạt chuẩn ngay lần đầu:

  • Dọn một góc có bức tường sáng màu, trống, gần cửa sổ nhưng không bị nắng chiếu thẳng vào mặt.
  • Chuẩn bị một chiếc ghế có tựa lưng để cha mẹ ngồi thẳng; nếu cha mẹ không ngồi được, kê gối để nửa người trên cao lên.
  • Thay cho cha mẹ áo có cổ màu trơn, chải tóc gọn để lộ tai và lông mày; tháo kính nếu cán bộ yêu cầu.
  • Rửa và lau khô tay cha mẹ; người già da khô có thể dùng một chút nước ấm cho mềm da, nhưng không bôi kem dày ngay trước khi thu vân tay.
  • Để sẵn thẻ cũ, chứng minh nhân dân cũ nếu có, giấy khai sinh hoặc giấy tờ hộ tịch để đối chiếu.
  • Chọn giờ cha mẹ tỉnh táo nhất trong ngày, thường là buổi sáng sau khi ăn; tránh giờ uống thuốc gây buồn ngủ.
  • Có một người nhà nắm rõ thông tin của cha mẹ ở bên để trả lời câu hỏi và đọc lại phiếu thông tin.

Những khó khăn hay gặp khi thu ảnh, vân tay người cao tuổi

Vân tay mòn, khó đọc. Người làm ruộng, làm nghề tay chân lâu năm thường có vân tay mờ. Cán bộ có thể thu nhiều lần hoặc ghi nhận tình trạng theo quy trình riêng. Người nhà không cần lo; cứ để cán bộ làm theo hướng dẫn nghiệp vụ.

Tay run, ngón cứng, không duỗi được. Người nhà có thể giúp giữ cổ tay nhẹ nhàng theo chỉ dẫn của cán bộ. Với ngón bị cụt hoặc biến dạng, cán bộ sẽ ghi nhận đúng thực tế.

Không mở mắt lâu được để thu mống mắt. Báo trước tình trạng mắt cho cán bộ. Với người bệnh mắt nặng, việc thu mống mắt có thể được xử lý theo quy định riêng; đừng ép cha mẹ mở mắt khi đau.

Ngồi không thẳng, đầu nghiêng. Kê gối hai bên, để người nhà đỡ vai từ phía sau, nằm ngoài khung hình. Ảnh chỉ cần rõ mặt, nhìn thẳng.

Mệt giữa chừng. Xin cán bộ cho nghỉ vài phút, cho cha mẹ uống nước. Một buổi làm thủ tục không cần làm liền một mạch nếu người bệnh không chịu được.

Cha mẹ chỉ còn chứng minh nhân dân hoặc thẻ đã quá hạn lâu

Ở nông thôn vẫn còn không ít cụ ông, cụ bà chỉ có tấm chứng minh nhân dân chín số, vì ngại đi lại nên chưa từng làm căn cước công dân. Chứng minh nhân dân đã hết giá trị từ ngày 1/1/2025, nên với các cụ đây là thủ tục cấp thẻ căn cước, không phải đổi. Thủ tục vẫn cần có mặt chụp ảnh, thu sinh trắc, và hoàn toàn có thể đề nghị làm tại nhà theo cách đã nêu.

Trước buổi làm, nên nhờ cán bộ tra trước thông tin của cha mẹ trong Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư. Người cao tuổi hay có thông tin lệch giữa các giấy tờ: năm sinh chỉ ghi năm không có ngày tháng, tên đệm viết khác nhau ở sổ hộ khẩu cũ và giấy khai sinh, quê quán ghi theo tên xã đã đổi nhiều lần. Phát hiện lệch trước thì có thời gian điều chỉnh, tránh để hôm cán bộ tới nhà mới biết phải hoãn.

Với cụ có thẻ căn cước công dân làm từ năm 50 tuổi và đã quá mốc 60 vài năm, cũng làm theo cách tương tự. Thẻ mới cấp ở tuổi này sẽ không thời hạn, nên đây là lần cuối cả nhà phải lo chuyện thẻ cho cụ theo mốc tuổi. Gom mọi thứ cần sửa, cần đối chiếu vào một lần làm cho trọn.

Khi cha mẹ không còn tự ký, tự trả lời được

Có những trường hợp cha mẹ còn tỉnh nhưng không viết được, khi đó thường dùng điểm chỉ thay chữ ký theo hướng dẫn của cán bộ. Khó hơn là khi cha mẹ đã lẫn nhiều, không còn nhận thức được việc đang làm, hoặc đã được toà án tuyên mất năng lực hành vi dân sự, có người giám hộ.

Với người có người giám hộ, việc làm thủ tục căn cước sẽ có sự tham gia của người giám hộ theo quy định. Người giám hộ mang theo giấy tờ chứng minh tư cách giám hộ. Nếu gia đình chưa làm thủ tục giám hộ mà cha mẹ đã không còn tự quyết định được, đó là chuyện lớn hơn chuyện căn cước, liên quan tới tài sản, tiền lương hưu, quyết định chữa bệnh. Trường hợp này nên hỏi luật sư trên AI Cố Vấn để biết cần làm gì trước, tránh tranh chấp giữa anh chị em sau này.

Dù trường hợp nào, đừng để ai trong nhà hay người ngoài "làm hộ" bằng cách đưa thẻ, nhờ người khác đứng chụp thay. Sinh trắc học là của chính người được cấp thẻ; làm sai là vi phạm và có thể gây rắc rối pháp lý lâu dài cho cả gia đình.

Sau buổi làm: nhận thẻ và giữ thẻ cho cha mẹ

Thẻ thường được gửi qua bưu chính về chính địa chỉ của cha mẹ, hoặc người nhà nhận tại nơi tiếp nhận theo hướng dẫn. Ghi lại ngày hẹn trả trên giấy biên nhận và đặt nhắc trên điện thoại của người con. Khi nhận thẻ, kiểm ngay họ tên, ngày sinh và dòng hạn sử dụng; với người từ 58 tuổi trở lên, dòng hạn thường ghi không thời hạn.

Thẻ của người già yếu thường do con cái giữ. Hãy thống nhất trong nhà ai là người giữ, cất ở đâu, và ghi lại để những người khác biết khi cần đưa cha mẹ đi viện. Chụp hai mặt thẻ, lưu ở nơi riêng tư của người giữ. Không gửi ảnh thẻ của cha mẹ vào nhóm gia đình đông người hay cho người lạ gọi tới tự xưng cán bộ.

Nếu cha mẹ đang lĩnh lương hưu hay trợ cấp, báo cho nơi chi trả biết thẻ mới khi họ yêu cầu. Nếu có sổ tiết kiệm đứng tên cha mẹ, ngân hàng có thể cần cập nhật giấy tờ; trường hợp cha mẹ không ra quầy được, hỏi ngân hàng về thủ tục uỷ quyền hoặc cán bộ tới tận nhà.

Câu hỏi thường gặp

Người già nằm liệt có làm được căn cước tại nhà không?

Được. Luật Căn cước năm 2023 cho phép cơ quan quản lý căn cước làm thủ tục tại chỗ ở của công dân trong trường hợp cần thiết. Người nhà liên hệ công an cấp xã nơi cha mẹ ở để trình bày và hẹn lịch.

Làm căn cước tại nhà có mất thêm phí không?

Lệ phí cấp thẻ tính theo biểu lệ phí hiện hành tuỳ loại thủ tục. Hãy hỏi cán bộ khi hẹn lịch về khoản phải nộp và cách nộp; không đưa thêm tiền ngoài các khoản được hướng dẫn rõ ràng.

Con ở xa có đề nghị làm căn cước tại nhà cho cha mẹ được không?

Được, bạn có thể gọi công an cấp xã nơi cha mẹ ở để trình bày trước. Nhưng hôm làm thủ tục cần một người nhà có mặt bên cha mẹ để hỗ trợ và trả lời câu hỏi; có thể nhờ anh chị em hoặc họ hàng ở gần.

Vân tay người già bị mòn có làm được căn cước không?

Vẫn làm được. Cán bộ sẽ thu nhiều lần hoặc xử lý theo quy trình nghiệp vụ khi vân tay khó đọc. Người nhà chỉ cần giữ tay cha mẹ sạch, khô, không bôi kem dày trước khi thu.

Cha mẹ bị lẫn, không ký được thì làm căn cước thế nào?

Người không viết được thường điểm chỉ theo hướng dẫn của cán bộ. Nếu cha mẹ đã có người giám hộ theo quyết định của toà án, người giám hộ tham gia thủ tục và mang giấy tờ chứng minh tư cách. Chưa có giám hộ thì nên hỏi luật sư trước.

Làm tại nhà thì bao lâu có thẻ?

Thời hạn trả thẻ tính như hồ sơ làm tại trụ sở, theo thời hạn ghi trên giấy biên nhận. Thẻ thường được gửi qua bưu chính về địa chỉ đã đăng ký; người con nên đặt nhắc ngày hẹn để theo dõi.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138