Ô tô mới chưa qua sử dụng, có năm sản xuất gần với thời điểm làm hồ sơ, được miễn đưa xe lên dây chuyền ở lần kiểm định đầu tiên. Miễn kiểm không có nghĩa là không có giấy: xe vẫn phải được cấp giấy chứng nhận kiểm định và tem, và hạn của lần đầu này được tính để chủ xe biết mốc phải mang xe đi kiểm thật lần thứ hai.
Điều kiện chính thường gồm: xe chưa qua sử dụng, khoảng cách từ năm sản xuất tới năm làm hồ sơ nằm trong giới hạn cho phép (văn bản hiện hành đặt dưới hai năm), và xe không thuộc nhóm bị loại trừ như xe cải tạo. Cách nhận tem và giấy tờ cần nộp đổi theo từng giai đoạn, nên trước khi đi hãy hỏi đơn vị đăng kiểm hoặc nơi bán xe về quy trình đang áp dụng.
Ai được miễn, ai không
Được miễn. Xe mới hoàn toàn, sản xuất lắp ráp trong nước hoặc nhập khẩu, chưa đăng ký sử dụng ở đâu, có năm sản xuất nằm trong giới hạn của quy định. Đây là trường hợp của phần lớn người mua xe tại đại lý: xe vừa về, giấy tờ nhập khẩu hoặc xuất xưởng đầy đủ, đăng ký biển số lần đầu.
Không được miễn: xe tồn kho lâu. Xe mới tinh nhưng nằm kho quá lâu, năm sản xuất đã cách năm làm hồ sơ vượt giới hạn, thì phải đưa lên dây chuyền như xe thường. Người mua xe giảm giá cuối năm nên hỏi năm sản xuất trước khi ký, vì chuyện này ảnh hưởng cả lần kiểm đầu lẫn tuổi xe về sau.
Không được miễn: xe đã cải tạo. Xe mua về rồi lắp thùng, đổi kết cấu, đổi số chỗ, tức là cải tạo, thì phải kiểm định thực tế. Một số phụ kiện nhỏ như thảm, phim cách nhiệt hợp quy không tính là cải tạo, còn thay đổi kết cấu, kích thước hay công năng thì có.
Không được miễn: xe đã qua sử dụng. Xe nhập khẩu đã qua sử dụng ở nước ngoài, hoặc xe đã từng đăng ký rồi thôi, đều không còn là xe chưa qua sử dụng. Ngoài ra, văn bản có thể liệt kê thêm nhóm xe phải kiểm thật ngay lần đầu; đọc kỹ danh sách loại trừ trong quy định hiện hành.
Giấy tờ thường cần cho lần cấp đầu
Danh sách dưới đây là những thứ hay được hỏi. Quy trình có giai đoạn đơn vị đăng kiểm lấy dữ liệu đăng ký xe từ hệ thống, có giai đoạn yêu cầu chủ xe mang giấy, nên hãy mang đủ để khỏi đi hai lần:
- Giấy chứng nhận đăng ký xe, hoặc giấy hẹn và thông tin đăng ký nếu giấy chính chưa cấp xong; xe mua trả góp thì mang theo bản sao có xác nhận của nơi giữ bản chính nếu được yêu cầu.
- Giấy tờ xuất xưởng hoặc giấy tờ nhập khẩu do nơi bán giao cùng xe, gồm phiếu kiểm tra chất lượng xuất xưởng đối với xe lắp ráp trong nước.
- Giấy tờ tuỳ thân của người đến làm thủ tục; nếu không phải chủ xe, mang thêm giấy uỷ quyền đơn giản để trình bày khi được hỏi.
- Thông tin để nhận kết quả: số điện thoại, địa chỉ nếu chọn nhận qua bưu chính ở nơi có dịch vụ này.
- Nếu xe dùng kinh doanh vận tải ngay từ đầu: hồ sơ liên quan tới mục đích kinh doanh theo yêu cầu của đơn vị đăng kiểm.
Lệ phí cấp giấy chứng nhận theo biểu hiện hành, xem trên Cổng Dịch vụ công hoặc hỏi tại đơn vị đăng kiểm. Nhiều đại lý làm trọn gói từ đăng ký tới tem; nếu nhờ đại lý, hãy xin lại bản chính giấy chứng nhận kiểm định và tự kiểm ngày hạn in trên đó.
Các bước từ lúc nhận xe tới lúc có tem
Thứ tự thường gặp với người mua xe cá nhân:
- Nhận xe và bộ giấy tờ từ nơi bán, kiểm năm sản xuất ghi trên giấy tờ có đúng như đã hỏi khi ký hợp đồng.
- Làm đăng ký và biển số tại cơ quan công an theo quy định hiện hành. Lần đầu có biển số, xe mới đủ điều kiện để đơn vị đăng kiểm cấp giấy chứng nhận.
- Liên hệ đơn vị đăng kiểm bất kỳ hoặc theo hướng dẫn của nơi bán để làm thủ tục cấp lần đầu dạng miễn kiểm. Hỏi trước có cần mang xe tới hay chỉ cần hồ sơ.
- Nộp hồ sơ, đóng lệ phí theo biểu hiện hành, nhận giấy chứng nhận và tem. Người làm thủ tục thường được dán tem tại chỗ nếu có xe; nếu không mang xe thì nhận tem về tự dán.
- Dán tem đúng vị trí quy định ở mặt trong kính chắn gió phía trước, chỗ dễ nhìn từ bên ngoài, không bị che bởi phim tối màu hay vật treo.
- Chụp giấy chứng nhận, ghi ngày hết hạn vào lịch nhắc, cất bản chính cùng giấy đăng ký.
Trong thời gian chờ có giấy chứng nhận, nên hạn chế đưa xe ra đường xa ngoài phạm vi được phép theo giấy tờ tạm. Hỏi rõ nơi bán và cơ quan đăng ký về phạm vi đó, vì quy định về giấy tờ tạm và thời hạn của nó cũng được điều chỉnh theo từng giai đoạn.
Mốc kiểm thật lần thứ hai được tính thế nào
Giấy chứng nhận cấp lần đầu ghi một ngày hết hạn. Ngày đó là kết quả của chu kỳ đầu dành cho xe mới, thường dài hơn hẳn các chu kỳ về sau. Khi tới hạn này, chủ xe phải mang xe tới đơn vị đăng kiểm để kiểm thật trên dây chuyền, và từ đây xe đi theo bảng chu kỳ định kỳ.
Điều hay gây bất ngờ: chu kỳ đầu được tính từ ngày cấp giấy, không phải từ ngày bạn ký hợp đồng mua xe hay ngày nhận xe. Người nhận xe cuối tháng nhưng tới tháng sau mới làm xong đăng ký thì hạn cũng lệch theo. Ngược lại, chu kỳ có thể bị giới hạn theo tuổi xe: xe sản xuất từ năm trước thì hạn lần đầu vẫn tính theo quy định về năm sản xuất, không kéo dài vô hạn.
Lần kiểm thứ hai là lần đầu tiên xe thật sự lên dây chuyền. Một số lỗi phát sinh do phụ kiện lắp thêm sau khi mua, như đèn trang trí, cản trước, độ ống xả, thường lộ ra ở lần này. Nếu đã lắp thêm gì, hãy hỏi trước xem có ảnh hưởng tới kết quả kiểm định không, đừng để tới ngày hết hạn mới biết.
Chuyện hay gặp khi mua xe mới
Đại lý báo đã "lo hết". Dịch vụ trọn gói tiện cho người bận, nhưng giấy tờ là của bạn. Hãy kiểm ba thứ khi nhận lại: tem đã dán đúng chỗ, giấy chứng nhận ghi đúng biển số và số khung, ngày hết hạn đã được bạn ghi lại. Thiếu bản chính giấy chứng nhận thì đòi ngay, đừng để tới lúc bị hỏi trên đường.
Xe nhập về chưa có biển, cần chạy thử. Xe chưa đăng ký, chưa có giấy chứng nhận kiểm định thì việc tham gia giao thông bị giới hạn theo giấy tờ tạm của nơi bán. Không nên lái đi xa với lý do "xe mới thì miễn kiểm"; miễn kiểm chỉ là cách cấp giấy, không thay giấy.
Mua xe trưng bày, xe lái thử. Xe trưng bày chưa đăng ký thường vẫn được coi là chưa qua sử dụng, nhưng xe lái thử đã đăng ký biển số của đại lý thì đã qua sử dụng theo nghĩa hồ sơ. Hỏi rõ trước khi mua để biết lần đầu có được miễn kiểm hay không.
Xe điện. Ô tô điện mới cũng theo nguyên tắc miễn kiểm lần đầu nếu đủ điều kiện. Một số hạng mục kiểm định của xe điện khác xe xăng (không đo khí thải), nhưng việc giữ lịch và tem thì như nhau.
Câu nên hỏi nơi bán trước khi ký hợp đồng
Năm phút hỏi trước giúp tránh chuyện mua về mới biết xe không được miễn kiểm hoặc hạn đầu ngắn hơn dự tính. Những câu nên hỏi thẳng, ghi câu trả lời vào giấy:
- "Xe này sản xuất tháng năm nào, giấy tờ nhập khẩu hoặc xuất xưởng ghi năm nào?" Năm sản xuất quyết định cả việc miễn kiểm lần đầu lẫn tuổi xe về sau.
- "Xe đã từng đăng ký biển số lần nào chưa, có phải xe lái thử hay xe trưng bày đã chạy không?" Xe đã đăng ký thì không còn là xe chưa qua sử dụng theo hồ sơ.
- "Bên bán có lắp thêm phụ kiện nào làm thay đổi kết cấu, kích thước hay không?" Có thì hỏi tiếp giấy tờ hợp quy của phụ kiện và ảnh hưởng tới kiểm định.
- "Gói dịch vụ đăng ký, đăng kiểm gồm những bước nào, bao lâu xong, ai giữ bản chính giấy chứng nhận?" Câu này giúp tránh cảnh giấy tờ nằm lại ở nơi bán.
- "Trong lúc chờ biển số và giấy chứng nhận, xe được đi trong phạm vi nào với giấy tờ tạm?" Hỏi để biết mình được lái xe đi đâu trong những ngày đầu.
Câu trả lời chỉ là lời của nơi bán; con số cuối cùng vẫn là thứ in trên giấy tờ. Khi nhận xe, đối chiếu từng câu đã ghi với giấy thật, lệch chỗ nào hỏi lại ngay tại chỗ, vì sau khi rời đại lý việc đi lại để sửa giấy tốn thời gian hơn nhiều.
Sau lần đầu: nên chuẩn bị gì cho những năm tiếp theo
Ngay khi có giấy chứng nhận đầu tiên, nên lập luôn một dòng cho xe trong bảng hạn giấy tờ của gia đình: biển số, năm sản xuất, ngày hết hạn kiểm định, ngày hết hạn bảo hiểm bắt buộc. Với xe mới, chu kỳ đầu đủ dài để mọi người quên mất, nhất là khi người mua xe và người hay lái xe không phải một.
Cũng nên giữ sổ bảo dưỡng định kỳ theo khuyến nghị của nhà sản xuất. Đây không phải điều kiện của đăng kiểm, nhưng xe được bảo dưỡng đều thì lần kiểm thật đầu tiên thường suôn sẻ, và khi bán lại người mua cũng tin hơn. Nếu xe có lắp thêm thiết bị, giữ hoá đơn và giấy tờ hợp quy của thiết bị để trình khi được hỏi.
Cuối cùng, hãy nhớ rằng bảng chu kỳ có thể thay đổi giữa lúc bạn mua xe và lúc tới hạn lần hai. Khi còn khoảng hai tháng, đọc lại hướng dẫn hiện hành để biết quy trình có gì mới.
Câu hỏi thường gặp
Xe mới mua có phải mang ra trung tâm đăng kiểm không?
Xe đủ điều kiện miễn kiểm lần đầu không phải lên dây chuyền, nhưng vẫn cần làm thủ tục để được cấp giấy chứng nhận và tem. Có giai đoạn chỉ cần hồ sơ, có giai đoạn đơn vị đăng kiểm muốn thấy xe để dán tem; hỏi trước khi đi.
Điều kiện năm sản xuất để được miễn kiểm lần đầu là gì?
Văn bản hiện hành đặt điều kiện khoảng cách từ năm sản xuất tới năm nộp hồ sơ dưới hai năm đối với xe chưa qua sử dụng. Quy định có thể được sửa, nên đối chiếu văn bản đang hiệu lực hoặc hỏi đơn vị đăng kiểm khi mua xe tồn kho.
Chu kỳ đăng kiểm đầu tiên của xe mới tính từ ngày nào?
Tính từ ngày được cấp giấy chứng nhận kiểm định lần đầu, không phải ngày ký hợp đồng mua hay ngày nhận xe. Ngày hết hạn in sẵn trên giấy chứng nhận, đó là mốc phải mang xe đi kiểm thật lần thứ hai.
Xe mới lắp thêm thùng hoặc đổi kết cấu có được miễn kiểm không?
Không. Xe đã cải tạo phải kiểm định thực tế, kèm hồ sơ cải tạo theo quy định. Phụ kiện không đổi kết cấu, kích thước, công năng thì thường không tính là cải tạo, nhưng nên hỏi trước nếu không chắc.
Đại lý làm hộ đăng kiểm xe mới thì cần kiểm lại gì?
Kiểm tem đã dán đúng chỗ ở kính trước, giấy chứng nhận ghi đúng biển số, số khung, và bạn đang giữ bản chính. Ghi ngay ngày hết hạn vào lịch nhắc; đây là trách nhiệm của chủ xe dù ai làm thủ tục.
Ô tô điện mới có được miễn kiểm lần đầu không?
Có, nếu đáp ứng cùng điều kiện về xe chưa qua sử dụng và năm sản xuất như xe khác. Một số hạng mục kiểm định của xe điện khác xe xăng, nhưng việc cấp giấy, dán tem và giữ lịch kiểm định kỳ thì giống nhau.