Khi nộp hồ sơ cấp đổi, bạn có thể chọn nhận kết quả qua dịch vụ bưu chính ngay trong tờ khai: ghi đúng địa chỉ và số điện thoại nhận, trả phí chuyển phát theo biểu của đơn vị bưu chính, rồi chờ bưu tá giao tận nơi. Người nhận thay thường cần xuất trình giấy tờ tuỳ thân của mình và có thể cần giấy uỷ quyền hoặc thông tin hồ sơ, tuỳ loại giấy và quy định hiện hành.
Nhận qua bưu chính tiết kiệm một chuyến đi, nhất là với người đi làm, người ở xa trung tâm hay người già. Đổi lại, bạn phải chuẩn bị kỹ phần địa chỉ và người nhận, và biết kiểm giấy tờ ngay lúc nhận. Bài này đi qua đăng ký, chuẩn bị người nhận, những gì cần soát khi bưu tá đến, và cách xử lý khi giao không thành hoặc thất lạc.
Đăng ký nhận qua bưu chính ở bước nào
Lựa chọn cách nhận kết quả thường nằm trong tờ khai, ngay trước bước thanh toán. Bạn sẽ thấy các lựa chọn như nhận tại nơi nộp hoặc nhận qua dịch vụ bưu chính công ích. Nếu chọn bưu chính, tờ khai mở thêm các trường địa chỉ nhận, tên và số điện thoại người nhận.
Không phải giấy tờ nào cũng có lựa chọn này, và cách tổ chức có thể khác nhau giữa các địa phương. Có thủ tục cho chọn bưu chính ngay khi nộp, có thủ tục chỉ cho đăng ký sau khi hồ sơ được tiếp nhận. Đọc trang mô tả thủ tục để biết. Nếu đã nộp mà quên chọn, hỏi cơ quan tiếp nhận xem còn đổi cách nhận được không, thay vì nộp hồ sơ mới.
Phí chuyển phát là khoản của đơn vị bưu chính, tách khỏi lệ phí cấp giấy. Có nơi cho trả cùng lúc trên cổng, có nơi thu khi giao. Phần tổng tiền trên trang thanh toán thường ghi riêng từng khoản để bạn biết mình đang trả gì.
Đăng ký nhận qua bưu chính không làm thời hạn giải quyết hồ sơ ngắn lại. Bạn chỉ tiết kiệm chuyến đi nhận, còn tổng thời gian chờ thì cộng thêm vài ngày vận chuyển.
Ghi địa chỉ và người nhận cho chắc
Chọn nơi chắc chắn có người trong giờ hành chính. Bưu tá thường giao trong giờ làm việc. Địa chỉ nhà riêng mà cả nhà đi làm, đi học hết thì dễ giao không thành. Có thể ghi địa chỉ nơi làm việc nếu ở đó có người nhận giúp và bạn đã báo trước.
Ghi địa chỉ theo tên đơn vị hành chính hiện hành. Sau khi sắp xếp còn 34 tỉnh, thành và không còn cấp huyện, hãy ghi xã, phường theo tên mới, thêm số nhà, ngõ, ngách, tên toà nhà, tầng. Nếu khu nhà khó tìm, thêm một mốc dễ nhận như gần trường, gần chợ.
Số điện thoại phải nghe được. Bưu tá gọi trước khi giao. Số điện thoại bàn không ai nghe hay số đã khoá chiều gọi đến là lý do hàng bị chuyển hoàn. Nếu bạn hay bận họp, ghi thêm số của người nhà sẽ nhận thay.
Tên người nhận đúng với giấy tờ tuỳ thân. Bưu tá có thể yêu cầu xem giấy tờ tuỳ thân khi giao giấy tờ quan trọng. Tên ghi trong tờ khai nên khớp với giấy tờ của người sẽ ra nhận.
Người nhận thay: chuẩn bị gì
Giấy tờ tuỳ thân là loại bưu phẩm cần giao đúng người. Với một số loại giấy, quy định cho phép người khác nhận thay khi xuất trình giấy tờ tuỳ thân của mình và giấy uỷ quyền hoặc thông tin hồ sơ; với một số loại khác, có thể chỉ giao cho chính người được cấp hoặc người đại diện hợp pháp. Vì quy định có thể thay đổi, hỏi trước đơn vị bưu chính khi họ gọi báo giao, hoặc đọc kỹ phần cách nhận kết quả trong thủ tục.
Nếu dự định để người thân nhận thay, hãy chuẩn bị sẵn: người đó cầm căn cước của họ, có mã hồ sơ hoặc phiếu hẹn của bạn, và nếu cần thì giấy uỷ quyền có chữ ký của bạn. Cách soạn và chứng thực giấy uỷ quyền nộp, nhận thay có bài riêng trong chuyên mục làm hộ và uỷ quyền của trang.
Với hộ chiếu của trẻ em, người nhận thường là cha, mẹ hoặc người giám hộ đã đứng tên nộp hồ sơ. Với giấy của người già, người con sống cùng nhà có thể nhận nếu quy định cho phép; nếu không, bưu tá sẽ hẹn giao lại khi người được cấp có mặt.
Đừng nhờ hàng xóm hay bảo vệ toà nhà nhận giấy tờ tuỳ thân mà không có giấy tờ cần thiết. Dù họ tử tế, việc giao sai người có thể bị từ chối, và nếu giấy bị lạc ở khâu này thì rất khó truy lại trách nhiệm.
Khi bưu tá giao: kiểm những gì trước khi ký nhận
Vài phút kiểm ngay lúc nhận giúp bạn tránh phải đi lại sau này. Làm theo thứ tự sau.
- Nhìn phong bì hoặc gói hàng còn niêm phong, không rách, không có dấu bị mở.
- Kiểm tên người nhận ghi trên bì đúng là bạn hoặc người nhà.
- Mở bì ngay trước mặt bưu tá nếu được phép, kiểm số lượng giấy đúng như đã đăng ký.
- Đọc nhanh các dòng chính trên giấy mới: họ tên, ngày sinh, số giấy, ngày hết hạn.
- Nếu có sai sót hay thiếu, ghi chú lên phiếu giao hoặc báo ngay cho bưu tá trước khi ký.
- Ký nhận, giữ lại phiếu giao hoặc chụp lại màn hình xác nhận giao hàng.
Nếu bì bị rách hay có dấu hiệu bất thường, bạn có quyền từ chối nhận và đề nghị lập biên bản. Đừng ký nhận cho xong rồi mới phát hiện thiếu.
Giao không thành, chuyển hoàn và thất lạc
Bưu tá thường gọi điện hẹn giao và có thể thử giao lại thêm lần nữa nếu lần đầu không gặp. Nếu sau các lần thử vẫn không giao được, bưu phẩm có thể được giữ tại bưu cục để bạn ra nhận trong một thời hạn, hoặc chuyển hoàn về cơ quan cấp. Khi nhận cuộc gọi hẹn, hãy ghi tên bưu cục và thời hạn giữ hàng.
Nếu đã quá thời gian dự kiến mà chưa có cuộc gọi nào, tra mã vận đơn nếu tờ khai hoặc thông báo có cấp, hoặc hỏi cơ quan cấp xem hồ sơ đã được trả kết quả và chuyển cho bưu chính chưa. Việc tra cứu tình trạng hồ sơ trên cổng là chuyện riêng, ở đây chỉ cần biết giấy đã rời cơ quan cấp hay chưa.
Trường hợp hiếm hơn là bưu phẩm bị thất lạc. Khi đó, đơn vị bưu chính có trách nhiệm tra tìm theo quy trình của họ, và bạn có thể phải làm thủ tục cấp lại với cơ quan cấp. Giữ mọi bằng chứng: thông báo hồ sơ đã có kết quả, mã vận đơn, ghi chép các cuộc gọi. Nếu việc thất lạc gây thiệt hại và hai bên không thống nhất được trách nhiệm, có thể hỏi luật sư trên AI Cố Vấn về quyền yêu cầu bồi thường.
Chuẩn bị trong nhà những ngày chờ giao
Từ lúc hồ sơ báo đã có kết quả tới lúc bưu tá gọi có thể mất vài ngày. Đây là khoảng dễ lỡ nhất, vì bạn không biết chính xác ngày nào giao. Báo trước cho cả nhà biết đang chờ một bưu phẩm giấy tờ quan trọng, ai ở nhà thì để ý điện thoại và cổng. Nếu có người giúp việc hoặc người trông nhà, dặn rõ là không nhận thay nếu không có giấy tờ cần thiết, chỉ hẹn lại giờ.
Để sẵn ở một chỗ dễ lấy: căn cước của người sẽ nhận, bản chụp phiếu hẹn hoặc mã hồ sơ, giấy uỷ quyền nếu cần, và một cây bút. Khi bưu tá đến, bạn không phải chạy đi tìm, cũng không bị cuống mà ký vội trước khi kiểm.
Nếu trong những ngày đó bạn phải đi vắng đột xuất, chủ động liên hệ đơn vị bưu chính theo thông tin trên thông báo để hẹn giao vào ngày khác hoặc đề nghị giữ tại bưu cục. Chủ động hẹn lại luôn tốt hơn để bưu phẩm bị chuyển hoàn rồi phải đi hỏi cơ quan cấp.
Với gia đình có nhiều người cùng làm giấy một đợt, mỗi người có thể được giao trong một bì riêng vào những ngày khác nhau. Ghi lại ai đã nhận, ai chưa, để không tưởng nhầm là đã đủ.
Khi nào nên nhận tận nơi thay vì chờ bưu tá
Nhận qua bưu chính tiện, nhưng không phải lúc nào cũng hợp. Nếu bạn sắp có chuyến đi và chỉ còn vài ngày đệm, thêm vài ngày vận chuyển có thể làm lỡ việc; nhận tại nơi cấp cho phép bạn chủ động hơn. Nếu nhà bạn thường xuyên không có người ban ngày, hay bạn đang ở trọ không chắc ở lâu, nhận tận nơi cũng an toàn hơn.
Ngược lại, người già yếu, người ở xa trung tâm, người đi làm ca thì bưu chính là lựa chọn rất đáng dùng. Điều quan trọng là chọn từ đầu cho phù hợp, không đổi qua đổi lại giữa chừng.
Một trường hợp nên cân nhắc kỹ là khi giấy mới cần kiểm lại ngay tại chỗ với cán bộ, chẳng hạn bạn đổi từ bằng lái hạng cũ sang hạng mới và muốn hỏi rõ phạm vi xe được lái, hoặc hộ chiếu cũ của bạn còn thị thực cần được trả lại cùng cuốn mới. Nhận tận nơi cho phép hỏi ngay những điều đó.
Khi đã cầm giấy mới trong tay, dù nhận cách nào, hãy cập nhật ngày hết hạn mới vào bảng giấy tờ của gia đình, cất bản gốc vào chỗ cố định và lưu thêm một bản chụp. Lần cấp đổi sau, bạn sẽ có sẵn mọi thông tin cần thiết.
Câu hỏi thường gặp
Nhận hộ chiếu qua bưu điện có an toàn không?
Dịch vụ bưu chính công ích dùng cho trả kết quả thủ tục hành chính có quy trình giao nhận riêng, có ký nhận và xác minh người nhận. Rủi ro chủ yếu nằm ở việc ghi sai địa chỉ hoặc không có người nhận, nên chuẩn bị kỹ phần đó là đủ.
Có đổi được địa chỉ nhận sau khi đã nộp hồ sơ không?
Tuỳ thủ tục và giai đoạn xử lý. Nếu giấy chưa được chuyển cho bưu chính, liên hệ cơ quan tiếp nhận để đề nghị đổi. Nếu đã chuyển, liên hệ đơn vị bưu chính theo mã vận đơn để hỏi cách đổi hoặc nhận tại bưu cục.
Người nhà nhận thay có cần giấy uỷ quyền công chứng không?
Yêu cầu khác nhau theo loại giấy và quy định hiện hành. Có trường hợp chỉ cần giấy tờ tuỳ thân của người nhận và thông tin hồ sơ, có trường hợp cần giấy uỷ quyền. Hỏi đơn vị bưu chính khi họ gọi hẹn giao để chuẩn bị đúng.
Giấy nhận qua bưu điện bị sai thông tin thì làm sao?
Ghi chú ngay khi nhận nếu phát hiện, sau đó liên hệ cơ quan cấp để đề nghị cấp lại đúng thông tin. Đừng tự sửa lên giấy. Thường việc in sai do lỗi của cơ quan cấp sẽ được xử lý mà bạn không phải trả lại lệ phí.
Bao lâu sau khi có kết quả thì bưu điện giao tới?
Thời gian vận chuyển tuỳ khoảng cách và tuyến giao, thường tính bằng vài ngày sau khi cơ quan cấp chuyển giấy cho bưu chính. Nên cộng thêm khoảng này vào kế hoạch khi giấy cũ sắp hết hạn hoặc có chuyến đi.
Có nhận qua bưu chính khi đang ở tỉnh khác nơi nộp hồ sơ không?
Thường bạn có thể ghi địa chỉ nhận ở nơi mình đang ở, kể cả tỉnh khác, miễn là trong phạm vi phục vụ của dịch vụ bưu chính dùng cho thủ tục đó. Ghi đúng địa chỉ theo tên đơn vị hành chính hiện hành để giao không bị chậm.