Thẻ căn cước (và thẻ căn cước công dân gắn chip cấp trước đây) hết hạn vào đúng ngày sinh nhật tròn 25, 40 hoặc 60 tuổi của bạn — mốc nào đến trước thì thẻ dừng ở mốc đó. Ngoại lệ quan trọng: thẻ được làm trong vòng hai năm trước một mốc tuổi thì dùng luôn tới mốc kế tiếp, còn thẻ làm từ 60 tuổi trở đi dùng không thời hạn. Ngày hết hạn được in sẵn trên thẻ (thẻ căn cước công dân ghi ở dòng "Có giá trị đến"); đọc dòng đó là chắc nhất.
Bài này chỉ cách đọc đúng dòng hạn trên từng loại thẻ, cách tự tính khi không có thẻ trong tay (ví dụ tính giúp cha mẹ ở quê), vài ví dụ giả định để đối chiếu, những chỗ hay tính nhầm và cách ghi hạn lại để cả nhà không ai bị lỡ. Quy định nền là Luật Căn cước năm 2023; chi tiết thủ tục có thể được hướng dẫn lại, nên trước khi đi làm vẫn cần xem hướng dẫn hiện hành trên Cổng Dịch vụ công hoặc hỏi công an cấp xã nơi bạn ở.
Bốn mốc tuổi và quy tắc hai năm
Luật Căn cước quy định công dân đã có thẻ phải làm thủ tục cấp đổi khi đủ 14 tuổi, 25 tuổi, 40 tuổi và 60 tuổi. Với người lớn, ba mốc cần nhớ là 25, 40 và 60. Mốc 14 chỉ áp cho trẻ đã được làm thẻ từ nhỏ; trẻ chưa có thẻ thì 14 tuổi là lúc làm thẻ lần đầu chứ không phải đổi.
Đi kèm bốn mốc là một quy tắc giúp tránh cảnh vừa làm thẻ xong đã phải đổi: thẻ được cấp, đổi hoặc cấp lại trong thời hạn hai năm trước tuổi phải đổi thì có giá trị sử dụng đến mốc tuổi tiếp theo. Ví dụ một người làm thẻ năm 24 tuổi, tức trong hai năm trước mốc 25, thì thẻ đó dùng tới năm 40 tuổi chứ không phải đổi lúc 25. Người làm thẻ năm 39 tuổi thì dùng tới 60 tuổi.
Thẻ cấp cho người từ đủ 60 tuổi trở lên có giá trị đến hết đời, trên thẻ không ghi ngày hết hạn. Theo quy tắc hai năm, thẻ làm trong khoảng từ 58 tuổi đến trước sinh nhật 60 cũng không còn mốc nào phía sau, nên thực tế cũng dùng lâu dài. Riêng người đang dùng thẻ căn cước công dân cấp theo luật cũ thì thẻ vẫn có giá trị tới đúng ngày in trên thẻ; khi tới hạn mới đổi sang thẻ căn cước mẫu mới, không cần đổi sớm chỉ vì đã có mẫu mới.
Đọc dòng hạn trên thẻ: chỗ nào, ghi thế nào
Trên thẻ căn cước công dân gắn chip cấp từ năm 2021 tới giữa năm 2024, ngày hết hạn in ở góc dưới bên trái mặt trước, dòng chữ nhỏ "Có giá trị đến". Ngày này trùng với ngày sinh của bạn ở năm tròn mốc. Nếu dòng đó ghi "Không thời hạn" thì thẻ đã được cấp ở tuổi 60 trở lên hoặc sát mốc 60.
Thẻ căn cước mẫu mới cấp từ ngày 1/7/2024 cũng in ngày hết hạn trên thẻ, cùng ý nghĩa, nhưng bố cục khác mẫu cũ; hãy tìm dòng ghi ngày hết hạn, thường nằm gần dòng ngày cấp. Thẻ căn cước công dân mã vạch cấp trước năm 2021 thì in ngày hết hạn ở mặt trước, phía dưới ảnh; loại thẻ này nhiều người vẫn đang dùng và vẫn còn giá trị nếu chưa tới ngày ghi trên thẻ.
Một chi tiết hay bị bỏ qua: con số in trên thẻ là ngày cuối cùng thẻ còn giá trị theo cách hiểu thông thường, nhưng nhiều nơi như ngân hàng, cửa sân bay hay văn phòng công chứng sẽ không nhận thẻ từ ngày đó trở đi. Đừng tính sát nút, kiểu "sinh nhật hôm thứ Sáu, thứ Năm vẫn bay được". Nếu có việc quan trọng trong vòng vài tháng quanh ngày hết hạn, coi như thẻ đã hết hạn và đi đổi trước.
Nếu không có thẻ trong tay, có thể xem thông tin thẻ trong ứng dụng VNeID khi tài khoản đã kích hoạt mức 2, hoặc tự tính theo ngày sinh và năm làm thẻ như phần dưới đây.
Tự tính từng bước khi không có thẻ trước mặt
Cách tính này hữu ích khi bạn lo giấy tờ cho cha mẹ ở xa, hoặc muốn lập bảng hạn cho cả nhà trong một buổi tối. Chỉ cần hai thông tin: ngày tháng năm sinh và năm làm thẻ gần nhất (nhớ đại khái cũng được, rồi kiểm lại sau).
- Ghi ngày tháng năm sinh đầy đủ, ví dụ 15/4/1987.
- Tính ba ngày mốc: cộng 25, 40 và 60 vào năm sinh, giữ nguyên ngày và tháng. Với ví dụ trên: 15/4/2012, 15/4/2027, 15/4/2047.
- Xác định năm làm thẻ gần nhất. Tìm mốc đầu tiên nằm sau ngày làm thẻ.
- Kiểm quy tắc hai năm: nếu ngày làm thẻ nằm trong vòng hai năm trước mốc đó, bỏ mốc đó và lấy mốc kế tiếp. Nếu không, mốc đó chính là ngày hết hạn.
- Nếu ngày làm thẻ từ 60 tuổi trở đi, hoặc trong hai năm sát mốc 60, ghi "không thời hạn".
- Ghi kết quả bên cạnh tên người đó, kèm ghi chú "tính tay, chờ đối chiếu thẻ". Khi gặp lại thẻ thật thì xoá ghi chú.
Với ví dụ người sinh 15/4/1987: nếu làm thẻ năm 2021 (34 tuổi), mốc đầu tiên sau đó là 15/4/2027 (40 tuổi); năm 2021 cách mốc này hơn hai năm, nên thẻ hết hạn 15/4/2027. Nếu người đó làm thẻ tháng 8/2025 (38 tuổi), ngày làm thẻ nằm trong hai năm trước mốc 40, nên thẻ dùng tới 15/4/2047.
Bảng ví dụ giả định để đối chiếu
Các dòng dưới đây là ví dụ giả định, dùng để bạn tự kiểm cách tính của mình. Ngày thật của từng người luôn lấy theo dòng in trên thẻ.
| Ngày sinh | Ngày làm thẻ | Tuổi khi làm | Thẻ có giá trị đến |
|---|---|---|---|
| 3/9/2002 | 10/2021 | 19 | 3/9/2027 (mốc 25) |
| 3/9/2002 | 01/2026 | 23 | 3/9/2042 (bỏ mốc 25, lấy mốc 40) |
| 20/12/1990 | 06/2022 | 31 | 20/12/2030 (mốc 40) |
| 20/12/1990 | 03/2029 | 38 | 20/12/2050 (bỏ mốc 40, lấy mốc 60) |
| 1/1/1966 | 05/2021 | 55 | 1/1/2026 (mốc 60) |
| 1/1/1966 | 11/2024 | 58 | Không thời hạn (sát mốc 60) |
Đọc bảng sẽ thấy hai người cùng ngày sinh có thể có hai ngày hết hạn cách nhau mười lăm năm, chỉ vì đi làm thẻ sớm hay muộn vài năm. Đó là lý do không nên đoán hạn của người khác theo tuổi; phải biết cả năm làm thẻ.
Hai dòng cuối cũng cho thấy một điều người con lo giấy tờ cho cha mẹ nên biết: thẻ của cha mẹ làm năm 55 tuổi sẽ hết hạn đúng sinh nhật 60, và đây là lần đổi cuối cùng. Nếu cha mẹ đổi sớm hơn một chút, trong hai năm trước sinh nhật 60, thì thẻ mới cũng không còn thời hạn. Vì vậy với người ngoài 57 tuổi, đổi sớm vào lúc sức khoẻ còn tốt, trời còn mát là hợp lý hơn để dồn tới sát ngày.
Khi tự dựng bảng của nhà mình, thêm một cột "ngày bắt đầu khoảng hai năm", tức ngày mốc trừ đi hai năm. Từ ngày đó trở đi, đi đổi lúc nào cũng được hưởng trọn thời hạn tới mốc sau, nên đó là ngày bạn bắt đầu tìm dịp thuận tiện để đi.
Những chỗ hay tính nhầm
Lấy tuổi âm thay tuổi tròn. Mốc tính theo tuổi tròn theo ngày sinh ghi trên giấy tờ, không theo tuổi mụ. Người lớn tuổi ở quê hay nói "năm nay bố sáu mươi" khi mới 59 tuổi tròn; tính theo lời đó dễ lệch cả năm.
Tưởng thẻ hết hạn vào cuối năm. Thẻ hết hạn đúng ngày sinh của năm mốc, không phải 31/12. Người sinh tháng Hai có thể bị lỡ ngay đầu năm nếu nghĩ còn cả năm để đi đổi.
Quên quy tắc hai năm, đi đổi oan. Có người làm thẻ năm 23 tuổi, tới 25 lại xếp hàng đổi vì nghĩ "đến tuổi thì đổi". Nhìn dòng hạn trên thẻ trước khi đi sẽ tránh được một buổi nghỉ làm.
Nhầm thẻ căn cước công dân cũ phải đổi ngay sang mẫu mới. Thẻ căn cước công dân còn hạn vẫn dùng bình thường tới ngày in trên thẻ. Lời mời "đổi gấp kẻo thẻ cũ vô hiệu" thường đi kèm dịch vụ thu tiền hoặc tin nhắn giả.
Dựa vào ngày làm thẻ của người khác trong nhà. Cả nhà cùng đi làm thẻ một đợt vẫn có hạn khác nhau vì ngày sinh khác nhau. Mỗi người một dòng riêng trong bảng.
Ghi hạn vào đâu để không ai bị lỡ
Tính xong mà không ghi lại thì vài tháng sau cũng quên. Một cách đơn giản, làm bằng tay trong mười phút:
- Lập một bảng giấy hoặc bảng tính với các cột: họ tên, ngày sinh, loại thẻ, ngày hết hạn, ngày nên đi đổi, ghi chú.
- Cột "ngày nên đi đổi" đặt sớm hơn ngày hết hạn khoảng hai đến ba tháng, để còn thời gian sắp xếp nghỉ làm, đặt lịch và chờ thẻ.
- Đặt hai lời nhắc trên lịch điện thoại cho mỗi người: một lời nhắc ba tháng trước, một lời nhắc một tháng trước ngày hết hạn.
- Với cha mẹ già, đặt nhắc trên điện thoại của chính bạn, không chỉ trên máy của cha mẹ.
- Ghi chú việc lớn sắp tới có cần căn cước: vay vốn, mua bán nhà, đi máy bay, nhận lương hưu, để đổi trước những việc đó.
Bảng này dùng chung được cho hộ chiếu, bằng lái và các giấy tờ có hạn khác trong nhà. Mỗi năm rà lại một lần, chẳng hạn dịp cuối năm âm lịch, khi cả nhà đã ở gần nhau.
Tính ra thẻ đã quá hạn thì làm gì
Nếu tính xong mới phát hiện thẻ của mình hoặc người nhà đã quá hạn, đừng hoảng. Việc cần làm vẫn là thủ tục cấp đổi như bình thường: mang thẻ cũ tới cơ quan quản lý căn cước nơi tiếp nhận để chụp ảnh, thu vân tay và nộp hồ sơ. Thẻ quá hạn vẫn nên giữ cẩn thận vì phải nộp lại khi đổi.
Quá hạn mà không đổi có thể bị xử phạt hành chính theo quy định hiện hành, và trong lúc đó bạn sẽ gặp khó ở những việc cần giấy tờ còn hạn như giao dịch ngân hàng, đi máy bay hay ký hợp đồng có công chứng. Vì vậy càng đi đổi sớm càng gỡ được nhiều việc. Nếu đang vướng một việc có thời hạn, ví dụ ngày ký hợp đồng mua nhà, hãy báo trước cho nơi nhận hồ sơ để cùng tính phương án.
Nếu không chắc phép tính của mình, đối chiếu thông tin trong VNeID hoặc hỏi công an cấp xã nơi đang ở. Sau sáp nhập còn 34 tỉnh thành và không còn cấp huyện, việc tiếp nhận hồ sơ căn cước do công an cấp xã và công an cấp tỉnh thực hiện theo phân công của từng địa phương, nên hỏi trước chỗ nhận gần nhất trước khi đi.
Câu hỏi thường gặp
Thẻ căn cước hết hạn vào ngày nào trong năm mốc tuổi?
Thẻ hết hạn đúng ngày sinh nhật của bạn ở năm tròn 25, 40 hoặc 60 tuổi, không phải cuối năm. Ngày cụ thể in trên thẻ, ở dòng ghi hạn sử dụng, nên đọc dòng này thay vì tự đoán theo năm sinh.
Làm thẻ năm 24 tuổi thì 25 tuổi có phải đổi nữa không?
Không. Thẻ được cấp trong vòng hai năm trước mốc tuổi phải đổi thì có giá trị tới mốc tiếp theo, nên thẻ làm năm 24 tuổi dùng tới năm 40 tuổi. Dòng hạn in trên thẻ sẽ cho thấy rõ điều này.
Thẻ căn cước công dân gắn chip cũ có phải đổi sang thẻ căn cước mới ngay không?
Không bắt buộc đổi ngay. Thẻ căn cước công dân còn hạn vẫn có giá trị tới ngày in trên thẻ. Khi tới hạn, hoặc khi thẻ hỏng, thông tin thay đổi, bạn mới làm thủ tục và sẽ nhận thẻ căn cước mẫu mới.
Người trên 60 tuổi có cần đổi thẻ căn cước nữa không?
Thẻ cấp từ 60 tuổi trở lên dùng không thời hạn, nên không phải đổi theo tuổi nữa. Vẫn phải đổi nếu thẻ hỏng, thông tin trên thẻ sai hoặc thay đổi, hay nhân dạng thay đổi nhiều so với ảnh trên thẻ.
Không có thẻ trong tay thì xem hạn căn cước ở đâu?
Có thể xem trong ứng dụng VNeID nếu tài khoản đã kích hoạt mức 2, hoặc tự tính theo ngày sinh và năm làm thẻ. Kết quả tự tính nên ghi chú là tạm, rồi đối chiếu với thẻ thật hoặc hỏi công an cấp xã.
Có nên đi đổi thẻ đúng sát ngày hết hạn không?
Không nên. Nhiều nơi không nhận thẻ đã tới ngày hết hạn, và thời gian chờ thẻ mới mất vài ngày đến vài tuần. Nên đi đổi trước khoảng hai đến ba tháng, nhất là khi sắp có việc cần dùng căn cước.