KeoDai.comKéo Dài
Làm hộ, uỷ quyền và tin nhắn giả

Cuộc gọi tự xưng công an báo căn cước hết hạn, đòi cài ứng dụng: xử lý thế nào

Công an không gọi điện bắt bạn cài ứng dụng hay đọc mã xác thực để đổi căn cước. Cách nhận ra cuộc gọi mạo danh, câu nên nói và việc làm ngay nếu đã lỡ.

An elderly Vietnamese woman sitting in a rattan chair on a tiled porch holding a phone away from her ear, her grandson leaning in beside her, both seen from behind

Khi có người gọi điện tự xưng công an, báo căn cước của bạn hết hạn hay cần "cập nhật định danh" rồi hướng dẫn cài một ứng dụng hoặc đọc mã xác thực, hãy cúp máy: công an không làm thủ tục căn cước qua điện thoại theo cách đó. Cấp đổi căn cước cần bạn có mặt để thu ảnh, vân tay; tài khoản định danh điện tử dùng ứng dụng chính thức trong kho ứng dụng, không cài từ đường dẫn ai gửi tới.

Kịch bản này rất hay gặp vì nó dựa vào hai thứ có thật: thẻ căn cước có các mốc đổi theo tuổi, và ứng dụng định danh điện tử là thứ ai cũng nghe nói tới. Kẻ gian ghép hai thứ đó lại thành một câu chuyện gấp gáp. Bài dưới mô tả kịch bản thường gặp, các câu nói cần cảnh giác, cách trả lời, cách tự kiểm hạn căn cước và việc cần làm ngay nếu đã lỡ cài ứng dụng hay đọc mã.

Kịch bản thường gặp diễn ra thế nào

Cuộc gọi thường bắt đầu bằng giọng nghiêm, xưng danh một cán bộ công an phường hoặc tỉnh, đọc đúng họ tên và có khi cả ngày sinh của bạn. Họ thông báo thẻ căn cước của bạn đã hết hạn, hoặc thông tin định danh "chưa được đồng bộ", nếu không cập nhật trong hôm nay thì tài khoản ngân hàng sẽ bị khoá, giao dịch bị dừng. Để "hỗ trợ từ xa", họ đề nghị kết bạn qua một ứng dụng nhắn tin rồi gửi một đường dẫn hoặc tệp cài đặt.

Ứng dụng đó thường mang tên và biểu tượng na ná ứng dụng định danh hoặc dịch vụ công, nhưng được tải từ ngoài kho chính thức. Khi cài, nó đòi những quyền rất rộng: đọc tin nhắn, hiển thị trên ứng dụng khác, trợ năng. Từ đó kẻ gian có thể đọc mã xác thực ngân hàng gửi về máy bạn và thao tác chuyển tiền trong lúc bạn vẫn đang nghe điện thoại.

Một biến thể khác không cần cài ứng dụng: người gọi bảo sẽ gửi "mã kích hoạt" về máy, nhờ bạn đọc lại để xác nhận. Mã đó thật ra là mã đăng nhập tài khoản định danh hoặc ngân hàng của bạn trên máy của họ.

Câu nói của kẻ gian và sự thật

Nhận ra kịch bản dễ hơn khi đặt từng câu nói cạnh cách làm thật của cơ quan nhà nước. Dưới đây là các câu hay gặp.

Người gọi nóiSự thật
"Căn cước của anh hết hạn, phải cập nhật ngay qua điện thoại"Cấp đổi căn cước cần có mặt để thu nhận ảnh, vân tay; không làm qua điện thoại
"Cài ứng dụng này để bên này hỗ trợ đồng bộ định danh"Ứng dụng định danh chính thức tải từ kho ứng dụng, không qua đường dẫn hay tệp gửi riêng
"Đọc giúp mã vừa gửi về máy để xác nhận"Mã xác thực một lần chỉ để chính bạn nhập; không cơ quan nào hỏi qua điện thoại
"Không làm trong hôm nay sẽ khoá tài khoản ngân hàng"Hạn đổi căn cước không làm ngân hàng khoá tài khoản ngay trong ngày theo kiểu doạ dẫm
"Việc này bí mật, đừng kể với người nhà"Không thủ tục hành chính nào cấm bạn hỏi người thân

Câu cuối là dấu hiệu rõ nhất. Bất cứ ai muốn bạn giấu người nhà khi làm việc với tiền và giấy tờ đều đang cố cắt đứt người có thể cảnh báo bạn.

Cách trả lời và việc làm ngay khi đang trong cuộc gọi

Bạn không cần tranh luận hay chứng minh người gọi là giả. Chỉ cần chủ động kết thúc cuộc gọi theo cách an toàn:

  • Nói ngắn: "Việc này để tự đến công an xã làm", rồi cúp máy. Không cần giải thích thêm.
  • Không bấm bất kỳ đường dẫn nào được gửi trong lúc đang nói chuyện.
  • Không cài ứng dụng, không cấp quyền trợ năng hay hiển thị trên ứng dụng khác cho thứ vừa tải.
  • Không đọc mã số nào gửi về máy.
  • Nếu người gọi gọi lại nhiều lần, chặn số và nhờ người nhà nghe máy giúp.
  • Muốn xác minh, tự tìm số của công an cấp xã nơi cư trú qua kênh chính thức rồi gọi hỏi, hoặc đến trực tiếp.

Trong nhà, hãy dặn cha mẹ học thuộc đúng câu ngắn ở trên để có sẵn lối thoát, khỏi lúng túng khi người gọi dồn dập. Cúp máy không phải là bất lịch sự; cán bộ thật nếu cần làm việc sẽ có giấy mời hoặc gặp trực tiếp.

Tự kiểm hạn căn cước đúng đường

Nỗi lo căn cước hết hạn có thể có thật. Kiểm theo cách này thì không cần ai gọi điện báo:

  1. Đọc ngày hết hạn in trên mặt thẻ căn cước hoặc căn cước công dân.
  2. Đối chiếu với các mốc đổi thẻ theo tuổi trong Luật Căn cước: 14, 25, 40 và 60 tuổi; thẻ cấp hoặc đổi trong vòng hai năm trước mốc tuổi vẫn dùng tới mốc kế tiếp.
  3. Nếu đã đến hạn, tra lịch tiếp nhận của công an cấp xã nơi cư trú hoặc nơi làm thủ tục mà bạn chọn.
  4. Mang theo thẻ cũ, có mặt để chụp ảnh, thu vân tay. Lệ phí theo biểu hiện hành.
  5. Ứng dụng định danh chỉ tải từ kho ứng dụng chính thức trên điện thoại; kiểm nhà phát triển trước khi cài.

Ví dụ giả định: bà Lan sinh năm 1966, thẻ căn cước công dân đổi năm 2021 khi bà 55 tuổi. Thẻ này dùng tới mốc 60 tuổi, tức năm 2026. Đến lúc đó bà cần đổi, và thẻ cấp ở tuổi 60 sẽ dùng tới hết đời trừ khi có thay đổi thông tin hay hư hỏng. Tự tính như vậy, không ai doạ được bà bằng hạn chót qua điện thoại.

Liên hệ thật của công an trông như thế nào

Không phải mọi liên lạc từ công an đều là giả. Công an cấp xã đôi khi gọi điện hoặc nhắn tin để hẹn lịch, nhắc bạn đến bổ sung giấy tờ, hay báo thẻ căn cước đã có kết quả. Điểm khác biệt là liên hệ thật chỉ dừng ở việc thông báo và hẹn bạn tới trụ sở. Họ không hướng dẫn cài ứng dụng ngoài kho, không đòi mã xác thực, không yêu cầu chuyển tiền, không bảo bạn giữ bí mật.

Khi nhận một liên hệ như vậy, bạn hoàn toàn có thể ghi lại tên, đơn vị rồi tự tìm số trực ban của công an cấp xã nơi mình cư trú để gọi lại xác minh, hoặc đến thẳng trụ sở. Người làm việc thật không phiền vì điều này. Kẻ gian thì sẽ gây sức ép để bạn không gác máy, vì một khi bạn tự đi xác minh, kịch bản của họ sụp đổ.

Trong những năm gần đây, cơ quan công an đã nhiều lần cảnh báo về các cuộc gọi mạo danh đòi cài ứng dụng. Thông tin cảnh báo như vậy đăng trên trang và kênh chính thức của cơ quan công an; bạn có thể xem ở đó thay vì nghe người lạ trên điện thoại.

Lỡ cài ứng dụng hoặc đọc mã rồi

Nếu đã cài ứng dụng theo hướng dẫn của người gọi, việc đầu tiên là ngắt mạng điện thoại: bật chế độ máy bay hoặc rút thẻ SIM. Kẻ gian cần kết nối để điều khiển máy; ngắt mạng là cắt đứt đường đó. Sau đó dùng một máy khác gọi tổng đài ngân hàng để khoá tài khoản, khoá thẻ tạm thời, và đổi mật khẩu ngân hàng, tài khoản định danh từ thiết bị an toàn.

Tiếp theo là xử lý chiếc điện thoại. Gỡ ứng dụng lạ, rà lại các ứng dụng được cấp quyền trợ năng. Với ứng dụng điều khiển từ xa, gỡ thôi có thể chưa đủ; nên nhờ người rành kỹ thuật kiểm tra hoặc khôi phục cài đặt gốc sau khi sao lưu những thứ cần giữ. Khi máy đã sạch mới đăng nhập lại ngân hàng.

Nếu đã đọc mã xác thực, coi như tài khoản tương ứng đã bị người khác đăng nhập. Báo ngân hàng hoặc cơ quan quản lý tài khoản định danh qua kênh chính thức để khoá, đăng xuất khỏi các thiết bị lạ. Ghi lại thời gian cuộc gọi, số gọi, tên ứng dụng, ảnh chụp tin nhắn rồi trình báo công an nơi gần nhất.

Khi người nhà đang bị dẫn dắt trên điện thoại

Đôi khi bạn phát hiện ra lúc cha mẹ hay người thân đang nghe điện thoại, tay bấm theo lời người gọi. Lúc đó không có thời gian giải thích dài; ưu tiên dừng thao tác trước:

  • Nhẹ nhàng đề nghị đưa máy cho bạn nói chuyện; kẻ gian thường cúp máy khi có người khác nghe.
  • Nếu người thân không chịu buông máy, bật chế độ máy bay trên điện thoại đó để cắt kết nối.
  • Hỏi xem đã bấm gì, đã cài gì, đã đọc số nào, đã chuyển tiền chưa; ghi lại thời gian.
  • Nếu đã chuyển tiền, gọi ngay tổng đài ngân hàng của người chuyển để đề nghị tạm dừng, tra soát.
  • Trấn an người thân: bị lừa không phải lỗi của họ, kẻ gian làm việc này hằng ngày và rất giỏi gây áp lực.

Câu trấn an cuối cùng quan trọng hơn nhiều người nghĩ. Người bị lừa thường xấu hổ, giấu bớt chi tiết, khiến việc gỡ khó hơn. Một thái độ bình tĩnh giúp cả nhà có đủ thông tin để xử lý.

Dặn cha mẹ già và người trong nhà

Người lớn tuổi thường kính nể lời "công an gọi" và sợ bị khoá tiền lương hưu, tiền tiết kiệm. Họ cũng ít rành về quyền ứng dụng trên điện thoại. Một lần ngồi lại với cha mẹ, nói rõ ba điều: công an không gọi bắt cài ứng dụng, không ai được hỏi mã số gửi về máy, có ai bảo giữ bí mật với con cháu là người xấu.

Bạn có thể giúp cha mẹ cài sẵn ứng dụng định danh từ kho chính thức, xoá các ứng dụng không cần, tắt cho phép cài từ nguồn không rõ trên điện thoại. Ghi hạn căn cước của cha mẹ vào lịch của chính bạn để biết trước khi nào cần đưa đi đổi. Khi một người trong nhà nắm hạn giấy tờ của cả nhà, kịch bản "căn cước hết hạn" không còn đất diễn.

Nếu gia đình đã mất tiền và đang băn khoăn về trình báo, tra soát hay quyền đòi lại, có thể hỏi luật sư trên AI Cố Vấn để hiểu các bước phù hợp với trường hợp của mình.

Câu hỏi thường gặp

Công an có gọi điện báo căn cước hết hạn không?

Công an không làm thủ tục cấp đổi căn cước qua điện thoại và không yêu cầu bạn cài ứng dụng hay đọc mã xác thực. Muốn biết hạn thẻ, đọc ngày in trên thẻ; muốn đổi thì đến nơi tiếp nhận để chụp ảnh, thu vân tay.

Người gọi biết họ tên, ngày sinh của mình thì có phải công an thật không?

Không chắc. Thông tin cá nhân có thể đã bị lộ và rao bán. Việc họ biết tên bạn không chứng minh được thân phận. Dấu hiệu quyết định là họ đòi cài ứng dụng, đọc mã hay chuyển tiền: nếu có, đó là mạo danh.

Đã cài ứng dụng do người lạ gửi thì phải làm gì đầu tiên?

Ngắt mạng điện thoại ngay bằng chế độ máy bay hoặc rút SIM, rồi dùng máy khác gọi ngân hàng khoá tài khoản. Sau đó gỡ ứng dụng, kiểm quyền trợ năng, nhờ người rành kỹ thuật kiểm tra máy và trình báo công an.

Ứng dụng định danh điện tử chính thức tải ở đâu?

Tải từ kho ứng dụng chính thức trên điện thoại, kiểm tên nhà phát triển trước khi cài. Không cài ứng dụng định danh từ đường dẫn, tệp gửi qua tin nhắn hay mạng xã hội, dù người gửi tự xưng là cán bộ.

Căn cước hết hạn có bị khoá tài khoản ngân hàng ngay không?

Ngân hàng có thể yêu cầu cập nhật giấy tờ tuỳ thân còn hiệu lực theo quy định của họ, nhưng không có chuyện khoá ngay trong ngày theo lời một cuộc gọi lạ. Hỏi trực tiếp ngân hàng qua kênh chính thức nếu bạn băn khoăn.

Nên làm gì để cha mẹ già không bị lừa kiểu này?

Dặn cha mẹ ba điều: không cài ứng dụng theo lời người gọi, không đọc mã số cho ai, gặp chuyện lạ thì gọi con trước. Cài sẵn ứng dụng chính thức, tắt cài từ nguồn lạ và tự theo dõi hạn giấy tờ của cha mẹ.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138